Nieuwsbrief september 2026

Nieuwsbrief header Dante Haarlem

Notizie settembre 2026 | editie 19

In deze nieuwsbrief:
(klik op een onderwerp om naar het artikel te gaan)

Voorwoord Even voorstellen: Maurice Broussard
90 jaar Dante Alighieri Haarlem Cirkel in het gras – Oek de Jong
Al onze gisterens – Natalia Ginzburg Het eiland van Arturo – Elsa Morante
Ga niet weg (Non ti muovere) – Margaret Mazzantini Il caffè della pazza gioia – Emma Hamberg

Voorwoord

Cari membri,

De Italiaanse zomer is nog volop aan de gang, inclusief zomerse temperaturen, terwijl we in Nederland de herfst langzaam voelen komen. We hopen dat u heeft genoten van de zomer, wellicht in Italiaanse sferen.

Binnenkort gaan onze taalcursussen weer van start en we zijn verheugd dit nieuwe lesjaar in te luiden met een nieuwe docent: Maurice Broussard. Maurice is geboren en getogen in Turijn, woont sinds zijn zestiende in Nederland en heeft diverse taalopleidingen afgerond. Als zeer ervaren docent geeft hij Italiaanse les aan Nederlanders én Nederlandse les aan Italianen. Hij stelt zichzelf hieronder dan ook graag persoonlijk aan u voor.

Maurice, van harte welkom bij Dante Alighieri Haarlem en heel veel succes en plezier gewenst met de groepen van het eerste en tweede lesjaar!
Salve!


Even voorstellen: Maurice Broussard

Ik ben Maurice. In Italië geboren, maar op jonge leeftijd naar Nederland gekomen, waar ik in Muziekpedagogiek ben afgestudeerd. Later ben ik teruggegaan naar Italië om ook daar te studeren, zodat ik in beide landen over een eerstegraads onderwijsbevoegdheid beschik. Na korte tijd in het Italiaanse middelbaar onderwijs te hebben gewerkt, heb ik in Nederland vele jaren aan het hbo lesgegeven, voornamelijk in de vakken didaxologie, methodenleer en pedagogiek.

Maar ik ben een taalfreak, en uiteindelijk heb ik het onderwijs verlaten om een carrière op te bouwen als beëdigd vertaler en tolk. Dat is prima gelukt: 30 jaar lang was ik eigenaar van een succesvol vertaalbureau. Pas een paar jaar geleden heb ik het stokje overgedragen.

Ik ben echter een mensenmens, en al snel begon het lesgeven weer te kriebelen. Taalonderwijs is voor mij de perfecte combinatie om mijn twee grote passies te verenigen: taal en mensen helpen.

Je bent van harte welkom in mijn klas!


90 jaar Dante Alighieri Haarlem

Wij zijn verheugd u de nieuwe Notizie van september 2026 te mogen aanbieden. Ditmaal heeft het bestuur een aantal korte impressies geschreven over een Italiaans boek of een boek met Italiaans onderwerp. Wij wensen u veel leesplezier!

Graag maken wij u erop attent dat de volgende editie van Notizie in december verschijnt. Wij nodigen u van harte uit om hiervoor een bijdrage te leveren. Het thema van dit nummer is ‘Eten en Drinken’. We kijken met veel belangstelling uit naar uw lievelingsrecept, bij voorkeur vergezeld van een mooie foto. U kunt uw bijdrage naar info@dantehaarlem.nl sturen tot 30 november 2026.

Verder willen wij u vragen zaterdag 21 november 2026 te reserveren in uw agenda. Ter ere van 90 jaar Dante Alighieri Haarlem gaan we samen met u een groot Italiaans feest vieren met dans en muziek op een prachtige locatie in Haarlem. Binnen een paar weken ontvangt u hierover meer informatie.


Cirkel in het gras – Oek de Jong

Boekverslag door Twan Philipsen 

Cirkel in het gras is een roman van Oek de Jong, verschenen in 1985. Het verhaal speelt zich af in Rome aan het einde van de jaren zeventig, een periode die gekenmerkt wordt door politieke onrust in Italië. De stad vormt een nadrukkelijk aanwezige achtergrond: water – in de vorm van regen, zee en rivier – keert als motief steeds terug en is nauw verbonden met de centrale thematiek van het boek.

Het hoofdpersonage is Hanna Piccard, een Nederlandse journaliste die naar Rome vertrekt als buitenlandcorrespondente. Daar ontmoet ze de dichter en kunsthistoricus Andrea Simonetti, die teruggetrokken leeft met zijn dochter. Tussen hen ontstaat een liefdesrelatie, waarbij Hanna de actieve partij is die de aarzelende Andrea moet zien te winnen.

De roman speelt zich niet alleen af op het niveau van deze liefdesgeschiedenis. De ontvoering van politicus Aldo Moro in 1978 vormt een historische achtergrond die het verhaal in een bredere Italiaanse context plaatst. Daarnaast komen meerdere nevenverhaallijnen aan bod, met personages als het meisje Leda, de Vietnam-veteraan en beeldhouwer Joe Kurhajec, en de cynische Zucarelli.

Het centrale thema is de onmogelijkheid van werkelijke nabijheid tussen mensen. De personages leven weliswaar samen, maar bereiken elkaar nooit volledig. De Jong onderzoekt dit via de tegenstelling tussen geven en nemen, en via de spanning tussen aardse en hemelse liefde – twee vormen van liefde die in de relatie tussen Hanna en Andrea onverenigbaar blijken.

De schrijfstijl is ingetogen en psychologisch van aard, met aandacht voor de innerlijke belevingswereld van de personages. Cirkel in het gras geldt als een van de belangrijke werken uit het vroege oeuvre van Oek de Jong. Het is weliswaar geen oorspronkelijk Italiaans werk, maar voor mij ademde het Italië toen ik het las rond de tijd dat het boek uitkwam. Het heeft toen zeker bijgedragen aan mijn groeiende fascinatie voor het leven in, en de cultuur van Italië!


Al onze gisterens – Natalia Ginzburg

Boekverslag door Betty van der Vlist

Vertellen, dat kan ze. Vertellen op een manier alsof ze naast je zit. Eerst moest ik daar wel aan wennen, maar al snel werd ik erdoor het verhaal ingezogen. Ze vertelt zonder theater, maar de ontzetting over wat er gebeurt met de hoofdpersonen zit onder de woorden en komt als een mokerslag binnen.

De hoofdpersonen zijn zeven kinderen, tieners uit twee gezinnen die tegenover elkaar in een straatje wonen in een klein stadje in de buurt van Turijn. Ze zoeken elkaar over en weer op. De vier kinderen van het ene gezin wonen daar met een disfunctionele vader, de andere drie kinderen komen uit een welgesteld gezin. De vader ervan is eigenaar van de lokale zeepfabriek, maar ook daar rammelen de onderlinge verhoudingen. Hun levens staan in het teken van de naderende oorlog.

Italië kiest de kant van Duitsland. De één wordt partizaan, de ander trouwt met een fascist. Het jongste meisje dat compleet aan haar lot wordt overgelaten, wordt zwanger van de buurjongen. Voor haar is hij de gedroomde liefde. Zij is voor hem een middel om de verveling te verdrijven. Schrijnend wordt dit beschreven. Zij wordt gered door een dertig jaar oudere huisvriend die met haar trouwt en haar meeneemt naar een bergdorpje diep in het zuiden, waar zij haar kind krijgt.

Langzaam komt de oorlog met al zijn ontberingen en verschrikkingen dichterbij. Er zijn amper communicatiemiddelen: wie leeft er nog, wie is gevangengenomen, wie is weg gevoerd, omdat hij jood is? Welke informatie is waar, welke niet? Ginzburg is een meester in het beschrijven van het kleine misverstand, van mensen die niet weten wat ze aan elkaar hebben, die elkaar niet begrijpen, die niet weten aan welk klein woord een ander genoeg zou hebben, op welk teken -dat iemand er voor je is- wordt gehoopt.

Toch is het boek niet enkel kommer en kwel. Absoluut niet. Ginzburg kan het menselijk onvermogen geestig beschrijven. En de uitspraken van Cenzo Rena, de oudere man die met de jongste dochter trouwt, zetten me aan het denken.


Het eiland van Arturo – Elsa Morante

Boekverslag door Wilma Baltus

Het verhaal gaat over Arturo, een jongen die alleen opgroeit met zijn vader op het eiland Procida. Zijn moeder overleed in het kraambed. Arturo idealiseert zijn vaak afwezige vader als mythische held. Arturo gaat niet naar school, is vaak op zichzelf aangewezen. Zowel fysiek als emotioneel is hij alleen met het eiland, de zee en zijn fantasieën als gezelschap of duikt in zijn boeken over avonturiers en helden op zoek naar rolmodellen. Het eiland Procida voelt soms als een paradijs, en soms als een gevangenis voor Arturo.

Onverwacht komt zijn vader terug met zijn pasgetrouwde jonge vrouw Nunziata. Zij is slechts twee jaar ouder dan Arturo. In het begin gedraagt Arturo zich vijandig tegenover haar, maar geleidelijk aan gaat hij haar bewonderen en liefhebben. Daarentegen brokkelt het beeld van zijn vader steeds meer af, en zijn vader blijkt in realiteit complex en soms laf. Hierdoor komt Arturo in een innerlijk conflict met zijn gevoelens: de aanbidding van zijn vader, ontluikende volwassen gevoelens, jaloezie, schaamte en verlangen naar erkenning en liefde. Het is een prachtig verhaal over volwassen worden.

In lange, golvende zinnen met literaire woordenschat neemt Elsa Morante je mee in de gedachten en tegenstrijdige emoties van Arturo. Ook word je als in een film meegenomen door de zonnige straten en donkere kamers op het eiland Procida. Je ruikt het zout, voelt de hitte van de zon. Een prachtige schrijfstijl, die ook nog eens psychologisch diepgaat: personages zijn complex en nooit alleen maar goed of slecht.

Met het woordenboek in de hand toch wel veel woorden opgezocht (en geleerd). Uiteindelijk de Nederlandse editie (Wereldbibliotheek) ernaast, heb ik enorm genoten van dit prachtige boek! Een prachtig psychologisch boek voor in de zomermaanden, maar dan wel in de schaduw!


Ga niet weg (Non ti muovere) – Margaret Mazzantini

Boekverslag door Pieter-Jan Vos

Terwijl zijn dochter na een ongeluk vecht voor haar leven in het ziekenhuis, dwaalt chirurg Timoteo terug naar een zomer vijftien jaar eerder. In de hitte van Rome ontmoet hij Italia, een arme, ongepolijste vrouw uit de buitenwijken. Wat begint als een impulsieve, bijna gewelddadige ontmoeting groeit uit tot een obsessieve, verscheurende liefde — een liefde die hij voor zijn welgestelde vrouw en zijn keurige leven verborgen houdt.

Mazzantini schrijft in korte, fysieke zinnen vol zintuiglijke details: het zweet, het stof, de geur van de sigaretten die Italia rookt terwijl ze op hem wacht. Timoteo is een man verscheurd tussen twee werelden: de steriele, geordende wereld van het ziekenhuis en de chaotische, hartstochtelijke wereld die Italia belichaamt. Zij noemt hem soms teder “amore mio”, terwijl hij haar in gedachten steeds “non ti muovere” toefluistert — blijf, ga niet weg — een smeekbede die evengoed op zijn stervende dochter slaat als op de vrouw uit zijn verleden.

Het boek is opgebouwd als een lange biecht: Timoteo vertelt zijn dochter, in stilte, alles wat hij haar nooit heeft durven zeggen. Zo wordt het verhaal een reflectie op schuld, vaderschap en de manier waarop we de mensen die ons het diepst raken vaak het slechtst behandelen. Italia is geen romantisch ideaal maar een vrouw met een eigen, tragische innerlijke wereld, en juist die eerlijkheid maakt het verhaal zo pijnlijk.

Mazzantini, zelf actrice en getrouwd met acteur Sergio Castellitto (die de verfilming regisseerde), schrijft met een filmische, bijna tastbare intensiteit. Non ti muovere won in 2002 de prestigieuze Premio Strega, Italië’s belangrijkste literaire prijs.

Het is uiteindelijk een roman over l’amore in zijn meest onaangepaste vorm: niet mooi, niet veilig, maar onontkoombaar — en over de colpa, de schuld, die overblijft wanneer het te laat is. Ik heb het als een zeer indringend boek ervaren die de uitersten van het Italiaanse leven beschrijft. Ook in de verfilming, die ik later heb bekeken, laat je dit niet meer los.

In de verfilming uit 2004, geregisseerd door Sergio Castellitto zelf, speelt Penelope Cruz de rol van Italia. Ze veranderde voor de rol drastisch van uiterlijk: ze verzwaarde, droeg een prothesetand en sprak haar tekst in het Italiaans in plaats van in het Engels of Spaans, om het ruwe, ongepolijste karakter van het personage geloofwaardig neer te zetten.

Haar vertolking werd geprezen als een van de meest gedurfde van haar carrière, juist omdat ze zo ver afweek van het glamoureuze imago dat ze in Hollywood had opgebouwd. Castellitto zelf speelt Timoteo, wat de film een extra persoonlijke lading geeft, aangezien hij getrouwd is met Margaret Mazzantini, de schrijfster van het boek. Voor haar rol als Italia won Cruz onder andere de David di Donatello Award voor beste actrice — een van de belangrijkste Italiaanse filmprijzen — en de film zelf werd lovend ontvangen op het filmfestival van Cannes.


Il caffè della pazza gioia – Emma Hamberg

Boekverslag door Mirjam Hagen

Emma Hamberg is een Zweedse schrijfster, die met dit boek een internationale bestseller heeft geschreven. “Zweeds?” zul je zeggen. Klopt ja, maar dat wist ik niet toen ik dit boek op de luchthaven in Florence kocht. Ik was op zoek naar een luchtig boek, niet te ingewikkeld, in mijn eerste poging om een Italiaans boek te lezen. En dat is gelukt: voor het eerst in mijn leven heb ik dit boek in zijn geheel èn con molto piacere helemaal uitgelezen!

Het boek gaat over Agneta, die met haar 49 jaar ‘alles’ heeft: een man, twee kinderen, een mooi huis en een baan, maar niet gelukkig is. Wat zou ze graag ontsnappen uit deze voor haar benauwende wereld. Een advertentie in de krant waarin, zo denkt zij, een student hulp zoekt trekt haar aandacht en in een opwelling gaat ze naar de Provence in Frankrijk. Daar ontdekt ze, dat niet een student, maar een oude man in een bijzondere villa haar hulp nodig heeft. Maar bovenal ontdekt ze zichzelf, met de hulp van de authentieke mensen uit het dorp waar ze terecht is gekomen.

Het is heerlijk om dit boek te lezen. Waar ik eerst vooral ‘Italiaans las’ werd dat steeds meer ‘een mooi verhaal lezen’. En als je je dan realiseert dat je dit verhaal in het Italiaans leest… dat is zo tof!

Wanneer je op niveau B2 bent beland, is dit boek echt een aanrader!
En als je wilt: je mag het ook van me lenen hoor. Stuur dan een e mail naar ons secretariaat.