Januari 2026 | editie 17
In deze nieuwsbrief:
(klik op een onderwerp om naar het artikel te gaan)
Voorwoord
Vanwege de Olympische Spelen die binnenkort van start gaan in Milaan, hebben we deze Notizie een sportief tintje gegeven. U leest over die winterspelen en een Italiaanse sportheld, Alberto Tomba. We schenken ook aandacht aan een beroemd sportief evenement, de Mille Miglia. Aan het eind van deze Notizie krijgt u een overzicht van “linken” naar informatie die in de laatste lezing over Turijn is gegeven.
Als we dit schrijven heeft de winter in ons land stevig zijn intrede gedaan. Ten gevolge daarvan hebben we de lezing van 8 januari van AnneNies Keur over de zijderoute in Italië moeten annuleren. Daarmee verviel ook de geplande Algemene Ledenvergadering, die we eerder al moesten uitstellen. De ALV staat nu gepland voor 12 februari, voorafgaand aan de lezing van Christian Kuiper over het Italiaanse voetbal.
Wij wensen u veel leesplezier met deze Notizie.
Het Bestuur
Milaan–Cortina: Olympische Winterspelen in Italië
Aankomend februari staat Italië in het teken van de Olympische Winterspelen, met Milaan en Cortina d’Ampezzo als trotse gaststeden. Het wordt een bijzondere editie: voor het eerst worden de Spelen zo duidelijk verspreid over meerdere regio’s: van de moderne metropool Milaan tot de ruige berglandschappen van de Dolomieten. Deze opzet onderstreept de grote geografische en culturele diversiteit van Italië.
Op het programma staan alle vertrouwde wintersporten: alpineskiën, snowboarden en freestyle in onder meer Cortina d’Ampezzo en Livigno, langlaufen en schansspringen in het Val di Fiemme, biatlon in Anterselva (Zuid-Tirol) en spectaculaire afdalingen in Bormio, bekend om zijn uitdagende Stelvio-piste. Milaan vormt het stedelijke hart van de Spelen en is decor voor onder andere ijshockey, kunstschaatsen, langebaanschaatsen en shorttrack. Het wordt een opvallend samenspel van topsport, architectuur en stedelijke dynamiek.
De Olympische locaties zijn niet alleen sportief interessant, maar ook cultureel rijk. Cortina was al gastheer van de Winterspelen in 1956, Val di Fiemme geldt al decennia als een internationaal centrum voor de langlaufsport en Milaan combineert de Spelen moeiteloos met mode, design en een lange geschiedenis van innovatie.
Een typisch Italiaans weetje tot slot: Italianen zijn zo gehecht aan tradities dat sommige skiclubs ouder zijn dan de Italiaanse staat zelf, die pas in 1861 werd opgericht. Sport, geschiedenis en identiteit blijken hier onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Bron foto: www.olympics.com/en/milano-cortina-2026
De geschiedenis van de Mille Miglia
De vroege edities van de Mille Miglia waren uitdagend en gevaarlijk. De race vond plaats op gewone openbare wegen, vaak smal en bochtig, waarbij snelheden werden bereikt die voor die tijd ongekend waren. In 1927 won Giuseppe Morandi in een OM 665 Superba, waarmee hij niet alleen de eerste kampioen werd, maar ook Brescia’s eigen automerk op de kaart zette. In de jaren die volgden groeide de race uit tot een internationaal spektakel, waarbij iconische merken zoals Alfa Romeo, Mercedes-Benz en Ferrari hun technische superioriteit toonden.
De Mille Miglia is een van de meest legendarische autoraces uit de geschiedenis en wordt vaak omschreven als la corsa più bella del mondo – de mooiste race ter wereld. De wedstrijd werd voor het eerst georganiseerd in 1927, toen vier jonge aristocraten uit Brescia – Aymo Maggi, Franco Mazzotti, Renzo Castagneto en graaf Francesco Mazzotti – besloten een langeafstandsrace te creëren om hun stad op de kaart te zetten na het verlies van de Italiaanse Grand Prix aan Monza. De naam Mille Miglia, wat ‘duizend mijl’ betekent, verwees naar de lengte van het parcours: een traject van circa 1.600 kilometer door Italië, van Brescia naar Rome en terug.
Gedurende de jaren ’30 domineerde Alfa Romeo, met onder andere legendarische coureurs zoals Tazio Nuvolari en Achille Varzi. Nuvolari’s overwinning in 1930 blijft een van de meest memorabele momenten uit de racegeschiedenis. Hij reed ’s nachts zonder koplampen om zijn rivaal Varzi ongezien in te halen – een verhaal dat inmiddels tot de mythevorming rond de Mille Miglia behoort.
Na een onderbreking tijdens de Tweede Wereldoorlog keerde de race terug in 1947 en beleefde een nieuwe gouden periode. Vooral Ferrari zou in de jaren daarna de race domineren. Een van de meest iconische overwinningen kwam in 1955, toen de Britse coureur Stirling Moss samen met navigator Denis Jenkinson een recordtijd neerzette van 10 uur, 7 minuten en 48 seconden in een Mercedes-Benz 300 SLR. Dankzij Jenkinsons innovatieve gebruik van “pace notes” – een voorloper van moderne rallynotities – reed Moss de snelste Mille Miglia ooit.
Toch bleef de race een gevaarlijke onderneming. De hoge snelheden op openbare wegen leidden tot verschillende ernstige ongelukken. Na een tragisch incident in 1957, waarbij een Ferrari crashte en zowel bestuurder, navigator als toeschouwers omkwamen, besloot de Italiaanse overheid de traditionele vorm van de race te beëindigen. De Mille Miglia bleef bestaan, maar alleen als regularity rally: een betrouwbaarheidswedstrijd voor klassieke auto’s, zonder de levensgevaarlijke snelheden van vroeger.
Sinds 1977 wordt de Mille Miglia opnieuw jaarlijks georganiseerd als historische rally. Alleen auto’s die daadwerkelijk aan een van de originele Mille Miglia-edities hebben deelgenomen of daarmee identiek zijn, mogen meerijden. Hiermee is de Mille Miglia uitgegroeid tot een eerbetoon aan de glorietijd van de autosport en een rijdend museum dat door het Italiaanse landschap trekt.
Bronnen
Bacon, J. Mille Miglia: The World’s Greatest Road Race. London: Haynes Publishing, 2013.
Pritchard, A. Mille Miglia: The Complete Story. London: Batsford, 1986.
Jenkinson, D. “The 1955 Mille Miglia.” Motor Sport Magazine, juli 1955.
Orsini, G. & Zagari, P. Mille Miglia 1927–1957. Milano: Nada Editore, 2000.
Bron kaart: www.1000miglia.it/
Alberto Tomba
(19 december 1966, Bologna) oftewel Tomba La Bomba: Een ‘popster’ in het alpineskiën, bekend om zijn charme, drie gouden medailles en vele World Cup-overwinningen in de jaren ’80 en ’90.
Hij was een van de beste skiërs van zijn generatie, bekend vanwege zijn agressieve skistijl. Een specialist in de slalom en de reuzeslalom. Hij wilde maar één ding: sneller, scherper, agressiever door de poortjes dan wie dan ook.
De bijnaam La Bomba heeft hij gekregen omdat hij als een explosie uit de startpoort schoot. Zijn agressieve skistijl joeg schrik aan en dwong respect af. Het leek alsof hij elk poortje persoonlijk omver wilde blazen; hij raakte ze echter niet. Hij streelde ze op millimeters, en weg was hij. Het publiek kwam niet alleen om een wedstrijd te zien, maar om het spektakel Tomba te beleven. Als hij bovenaan de piste verscheen, ging er een golf van ongeduld door het stadion. Wat ging hij nu weer doen? Hoe diep zou hij nu weer in de bocht hangen? Hoeveel risico kon hij nemen zonder uit te vallen?
Hij behaalde drie Olympische titels. In 1988 goud in Calgary (Canada) op de slalom en de reuzenslalom. In 1992 Olympisch goud op de reuzenslalom en zilver op de slalom.
Mede dankzij die prestaties mocht hij tijdens de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen 2006 in zijn geboorteland de Olympische vlam het stadion binnenbrengen. Naar het schijnt mocht hij van zijn moeder niet meedoen aan de disciplines Super G en afdaling, omdat zij dat te gevaarlijk vond. Daarom deed hij enkel mee aan de disciplines Slalom en Reuzenslalom.
In 1994 in Lillehammer, wederom zilver in de slalom.
In 1997, in Sestriere, Italië, voor zijn eigen publiek, pakte hij nog een bronzen plak in de slalom. Het Italiaanse publiek brulde zijn naam, “Tom-ba! Tom-ba! Tom-ba!,” en hij glimlachte die typische Tomba-glimlach: zelfverzekerd, een tikje ondeugend, maar altijd vol vuur.
In 2006 in Turijn werd de Olympische vlam gedragen door een estafette van kampioenen. Vanuit de tunnel verscheen een silhouet dat miljoenen mensen meteen herkenden. Alberto Tomba droeg de fakkel alsof het een verlengstuk van zijn carrière was: het vuur dat hij altijd al in zich had gedragen, brandde nu zichtbaar in zijn handen. De tribunes ontploften bijna van het gejuich. Hij, de man die met zijn agressieve, gedurfde stijl een generatie skifans had betoverd, bracht de vlam het stadion binnen. Het vuur werd uiteindelijk ontstoken door Stefania Belmondo. Alberto Tomba liet een manier van skiën na, een attitude. Geen angst, maar respect voor snelheid. Geen voorzichtigheid, maar gecontroleerde durf!
Overige prestaties:
Palmares
Wereldbeker Alpineskiën
- 1 keer eindwinnaar Algemeen Klassement Wereldbeker
- 4 keer winnaar Wereldbeker slalom
- 4 keer winnaar Wereldbeker reuzenslalom
- 50 overwinningen (waarvan 35 in de slalom en 15 in de reuzenslalom)
- 11 opeenvolgende overwinningen in 1994/95
Wereldkampioenschappen Alpineskiën
1987 (Crans Montana, Zwitserland): derde plaats in de reuzenslalom
1996 (Sierra Nevada, Spanje): wereldkampioen in de slalom en de reuzenslalom
1997 (Sestriere, Italië): derde plaats in de slalom
Modi di dire
Fare un salto nel vuoto
(Prendere una decisione importante senza conoscerne le conseguenze)
Quando mi sono trasferito a Boston non avevo lavoro e non conoscevo nessuno…..partire è stato un po’ un salto nel vuoto.
- Lasciar correre
(Lasciar perdere, ignorare)
Sì, capisco…lui ti ha offeso, ma tu lascia correre se no questa discussione non finisce più!
- Passare la palla
(Passare la responsabilità a qualcun altro)
Hai lavorato per troppo tempo su questo tema, ora devi passare la palla a un altro collega!
- Fare qualcosa per sport
(Fare qualcosa per divertimento, per passatempo, per piacere personale)
Sì, mi occupo di quadri antichi, ma lo faccio per sport…in realtà io faccio l’avvocato.
Disastro alle Olimpiadi
– Ciao Claudio, è un po’ che non ti vedo! Dove sei stato?
– Sono andato a gareggiare alle Olimpiadi.
– Veramente? Raccontami!
– Gareggiavo nel salto con l’asta…ho cominciato a correre per saltare, ma ho sbagliato pista e sono finito in una gara di ciclismo.
– Mamma mia! E che cos’è successo?
-Un disastro! Sono caduti tutti! Erano arrabbiatissimi!
– E tu cos’hai fatto?
-Sono scappato ma sono caduto nel fiume.
-Che fiume?!
– Quello della gara di canottaggio. Ho rotto quattro canoe e sono dovuto scappare ancora!
– Ci credo!
– Correndo, sono finito in una gara di equitazione.
-Quanti cavalli hai fatto cadere?
-Nessuno, però ho buttato giù tutti gli ostacoli!
-E sei scappato di nuovo, vero?
-Sì, sono entrato in una palestra dove c’erano le gare di sollevamento pesi…Ho fatto cadere tutti i pesi…
-Oh mamma! Ma hai fatto un disastro!
-Non del tutto…
-Non del tutto?! E perché?
-Perché ora sono nella squadra olimpica di corsa campestre…Ho battuto tutti i record!
Bronvermelding: Uit ‘Dizionario illustrato italiano’ uitgegeven door Eli.
Winterse kost in Italië
Onderweg in het prachtige skigebied Sellaronda -wintersport zijn er genoeg diverse gezellige berghutten (Rifugi) langs de route, variërend van traditioneel Italiaans en Oostenrijks tot snelle snacks, met aanraders zoals Rifugio Franz Kostner (prachtig uitzicht), Ütia Crёp de Munt (knus), en plekken voor pizza in Arabba, schnitzel op de Seiser Alm en lokale specialiteiten zoals Apfelstrudel. De Sellaronda biedt een mix van sfeervolle hutten en restaurants in de dorpen zoals Arabba, Selva (Wolkenstein) en de Seiser Alm, waar je zowel kunt lunchen als genieten van lokale gerechten.
Typische Italiaanse wintersportgerechten zijn hartverwarmend en stevig, zoals polenta met stoofschotels, Canederli (knödel), rijke risotto’s, en pasta’s zoals lasange en tagliatelle al ragù, vaak aangevuld met lokale specialiteiten uit de Alpen zoals Speck (gerookte ham), gnocchi en Crespelle (gevulde pannenkoekjes), perfect om bij te komen na een dag skiën.
Populaire berghutten & restaurants (Rifugi)
- Rifugio Franz Kostner: bekend om het prachtige uitzicht en de goede maaltijden, met Italiaanse & Oostenrijkse invloeden.
- Ütia Crёp de Munt: een gezellige hut met goede, eenvoudige lokale gerechten.
- Rifugio Bec de Roces: zonnig terras met Italiaanse & Europese gerechten en pizza.
- Miky’s Grill: goede optie in Arabba voor Italiaans en steak.
- Munt Planfisti: ligt in de buurt en biedt een mix van Italiaanse en Oostenrijkse keuken.
Lokale specialiteiten & tips
- Pizza: in Arabba.
- Schnitzel & Apfelstrudel op de Seiser Alm
- Snelle hap in Arabba en in Selva kun je ‘piadines’ (een soort platbrood) eten.
- Lokale keuken: biedt een mix van Ladinische, Zuid-Tiroolse en Italiaanse gerechten!
Cacio&Pepe
Come suggerisce il nome, gli ingredienti sono molto semplici e includono solo pepe nero, formaggio pecorino romano e pasta. Solitamente il tipo di pasta più usato è il tonnarello ma anche gli spaghetti vanno bene.
Come altri piatti della cucina laziale, è preparato con ingredienti poveri, facilmente reperibili e a lunga conservazione.
Ingredienti per 4 porzioni
- 320 g di tonnarelli o spaghetti
- 200 g pecorino romano
- 2 cucchiai di pepe nero in grani
- sale
Preparazione:
Iniziate a preparare la Cacio&Pepe pestando i grani di pepe in un mortaio fino a ridurli a una polvere fine. Grattugiate il formaggio in un’ampia ciotola, poi unite il pepe.
Scaldate l’acqua per la pasta, quando arriva a ebollizione, aggiungete una presa di sale grosso e tuffate i tonnarelli (o gli spaghetti).
Aggiungete gradatamente un po’ di acqua di cottura della pasta nella ciotola con il pecorino e il pepe e mescolate energicamente con una frusta fino a ottenere una cremina.
Scolate i tonnarelli (o gli spaghetti), trasferiteli nella ciotola con il formaggio e il pepe e mantecate.
Distribuite la Cacio&Pepe nei piatti e aggiungete una spolverata di pepe e di pecorino a piacere e servite.
Buon appetito!
Gaia
Informatie over Turijn
Informatie n.a.v. lezing ‘Austera Eleganza’ over Turijn
| Plaatsen die in de lezing worden genoemd | |
| Quadrilatero romano, het oudste deel van de stad https://it.wikipedia.org/wiki/Quadrilatero_Romano (Italiaans) https://www.twopartsitaly.com/blog/2021/10/27/the-quadrilateral-romano-a-different-side-of-torino | Porta Palatina https://en.wikipedia.org/wiki/Porta_Palatina |
| Piazza Castello Een van de belangrijkste pleinen in het centrum | Palazzo Madama https://en.wikipedia.org/wiki/Basilica_of_Superga |
| Palazzo Reale (Koninklijk paleis) https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Palace_of_Turin | Piazza San Carlo, de ‘salon’ van Turijn https://en.wikipedia.org/wiki/Piazza_San_Carlo |
| Duomo (Chiesa di San Giovanni, lijkwade van Turijn) https://en.wikipedia.org/wiki/Turin_Cathedral | Via Po (verbindt het oude quadrilatero Romano met de rivier) |
| Palazzo Carignano https://en.wikipedia.org/wiki/Palazzo_Carignano | Casa Scaccabarozzi (beter bekend als ‘fetta di polenta’) https://en.wikipedia.org/wiki/Fetta_di_Polenta |
| Mole Antonelliana https://en.wikipedia.org/wiki/Mole_Antonelliana | Casa Fenoglio-La Fleur (Voorbeeld van Art Nouveau) https://en.wikipedia.org/wiki/Casa_Fenoglio-Lafleur |
| Art Nouveau wijk ‘Cit Turin’ (ten westen van de binnenstad) https://it.wikipedia.org/wiki/Cit_Turin (Italiaans) | Reggia di Venaria Reale https://en.wikipedia.org/wiki/Palace_of_Venaria |
| Villa Scott (Voorbeeld van Art Nouveau) https://en.wikipedia.org/wiki/Villa_Scott | Basilica di Superga https://en.wikipedia.org/wiki/Basilica_of_Superga |
| Palazzina di caccia di Stupinigi https://en.wikipedia.org/wiki/Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi | |
| Abdijen | |
| Sacra di San Michele inspiratiebron voor het boek ‘De naam van de roos’ van Umberto Eco https://en.wikipedia.org/wiki/Sacra_di_San_Michele | Abbazia di Staffarda https://en.wikipedia.org/wiki/Staffarda_Abbey |
| Abbazia di Vezzolano https://en.wikipedia.org/wiki/Vezzolano_Abbey | |
| Musea | |
| Egyptisch Museum https://www.museoegizio.it/ | Museo del Cinema https://www.museocinema.it/en |
| Muziek | |
| Juvenis – Requiem uit de CD ‘Il codice di Staffarda’ door Ensemble ‘Daltrocanto’, o.l.v. Dario Tabbia | Arcangelo Corelli – Largo uit Concerto grosso op. 6 nr. 3 Musica Amphion o.l.v. Pieter-Jan Belder |
| Jean-Baptiste Lully – Sarabande uit ‘Les Plaisier’ Aradia Ensemble, o.l.v. Kevin Mallon | Antonio Vivaldi – Largo uit Concerto per due violoncelli, RV 531 Akademie für Alte Musik Berlin |
| Claude Debussy – Syrinx voor solo fluit Door Barthold Kuijken | Peppino D’Agostino – Imminent Dawn (gitaar solo) |