Dante Alighieri Haarlem

Caravaggio, schilder van emoties
2019-03-20 20:15 - 22:00 (Europe/Amsterdam) | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Michelangelo Merisi da Caravaggio (‘Caravaggio’, 1571 – 1610) is de geschiedenis ingegaan als de schilder van het clair-obscur: het dramatische licht-donker contrast dat zijn figuren in theatrale lichtbundels laat opdoemen tegen een duistere achtergrond. Èn als ultieme succès-de-scandale en rouwdouwer! Een kunstenaar wiens smeulende, gepassioneerde, tumultueuze persoonlijke leven alleen wordt overtroffen door zijn revolutionaire en adembenemende oeuvre.
Met zijn ongekende naturalisme en onfeilbare talent voor het weergeven van het spel van licht en donker heeft hij een revolutie ontketend in de Italiaanse en Europese kunst en de weg gebaand voor de zeventiende-eeuwse Italiaanse barok. Met onmiskenbare invloeden op kunstenaars na hem: Rubens, Hals, Rembrandt, Vermeer, Velazquez en Bernini. Als geen ander wist hij drama en pathetiek, de menselijke emoties in zijn schilderijen vast te leggen. En juist die weergave van puur menselijke emoties, ongekend en schokkend voor zijn tijd, staat in deze speciale Caravaggio-lezing centraal.
Beeldend kunstenaar Peter van der Woude neemt u op gepassioneerde wijze mee langs het enerverende leven en werk van deze befaamde Italiaanse kunstenaar.
Peter van der Woude groeide op in Leiden en werd al op jonge leeftijd gefascineerd door tekenen en schilderen. Zijn grootvader tekende, en op een of andere manier werd die passie aan hem doorgegeven. Hij bezocht de Pedagogische Academie in Den Haag en studeerde Sociale Wetenschappen aan de universiteiten van Leiden en Groningen, en – als ‘erbij-studie’ – IT. Hij werkt nu als ITarchitect en consultant en is, naast zijn werk, geïnteresseerd in filosofie, architectuur, kunst en muziek. Peter woont in Twello waar hij, in zijn vrije tijd, tot voor kort boeken schreef over informatica en waar hij laatstelijk opnieuw is begonnen met schilderen, “alleen om te zien of de vaardigheid er nog in zit”.

Een liefde voor de natie: Giuseppe en Anita Garibaldi
2019-02-20 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Van de mannen die bekend staan als de grondleggers van het moderne Italië is Giuseppe Garibaldi verreweg de meest opvallende figuur. Bij hem vergeleken steken Mazzini, Cavour en Victor Emanuel maar bleekjes af. Dat komt niet alleen door zijn kleurrijke voorkomen en zijn originele vechtstijl, maar ook door Garibaldi’s relatie met Ana Maria de Jesus Ribeiro, in Italië beter bekend als Anita Garibaldi. Hun zinderende liefdesgeschiedenis duurde elf jaar, vanaf hun ontmoeting in Brazilië in 1838 tot Anita’s dramatische dood in 1849 in de moerassen rond Ravenna. Elf jaar die het paar grotendeels buiten Italië doorbracht en die voorafgingen aan het tijdperk waarin Garibaldi zijn aandeel leverde aan de strijd die leidde tot de vorming van een Italiaanse natie.
In de verhalen die van Garibaldi de held hebben gemaakt zoals we die tegenwoordig kennen, speelt de liefde tussen deze blonde Italiaanse vechtersbaas en de donkere, Zuid-Amerikaanse amazone desalniettemin een cruciale rol.
In deze lezing zal Marjan Schwegman dieper ingaan op die liefdesgeschiedenis en op de betekenis hiervan voor de heldenstatus van Garibaldi.
Marjan Schwegman is historica, gespecialiseerd in de geschiedenis van het moderne Italië . Zij is emeritus-hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Utrecht en was in 2017-2018 Cleveringa-hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Ze studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en was vervolgens aan verschillende universiteiten werkzaam. Van 2003 tot 2007 was ze directeur van het Koninklijk Nederlands Instituut in Rome. Van 2007 tot 2016 was ze directeur van het NIOD. In haar onderzoek staat de relatie tussen gender, geweld en natievorming centraal.

De lange weg van Adua naar Rome: Igiaba Scego's Adua (2015) en Francesca Melandri's Sangue giusto (2017)
2019-01-16 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Toen in 2017 Francesca Melandri’s roman Sangue giusto (in het Nederlands vertaald als De lange weg naar Rome) verscheen, werd deze door de Italiaans-Somalische schrijfster Igiaba Scego met open armen ontvangen. Eindelijk een Italiaanse auteur die een werk wijdt aan het Italiaanse koloniale verleden in de hoorn van Afrika. Scego steunde de kandidatuur van de roman voor de Premio Strega. Melandri op haar beurt laat in de documentaire van Sabrina Varani, Pagine nascoste (2017), zien hoe ze in gesprek met Scego aan haar roman heeft gewerkt. Samen bezoeken ze in de documentaire het grafmonument in aanbouw voor de fascist en ex-gouverneur van Ethiopië Rodolfo Graziani in zijn geboorteplaats Affile.
Beide schrijfsters betogen dat een historisch besef nodig is van het Italiaanse koloniale verleden om dit soort vormen van historisch revisionisme te bestrijden en om een collectief geheugen in gang te zetten dat de defensieve houding van Italianen tegenover de stroom van immigranten die het land (met steeds meer moeite) binnenkomt in positieve zin kan veranderen.
In deze lezing vergelijken de spreeksters de roman Adua (Giunti 2015) van Scego met Sangue giusto (Mondadori 2017) van Melandri. Welke dialoog voeren de twee werken, op welke manier en vanuit welke gezichtspunten brengen zij het verleden en heden in beeld van het koloniale en postkoloniale Italië en haar toenmalige kolonies in Afrika?

Na afloop van deze lezing luiden wij graag met u het nieuwe jaar in onder het genot van een drankje en lekkere hapjes.
Monica Jansen is werkzaam als universitair docent Italiaanse cultuur en letterkunde aan de Universiteit Utrecht;
&
Maria Bonaria Urban is universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam.

Canzone e poesie
2018-04-18 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Op deze avond verzorgt Roberto Galanto een concert, begeleid door een keyboardspeler. Ook draagt hij een aantal van zijn gedichten voor. Dit alles in het Italiaans. Een aantal liedjes is afkomstig van zijn eind februari 2018 verschenen CD. Ze hebben prachtige, tot de verbeelding sprekende titels als Ma non serve andar lontano, Mississippi coffee morning, Le mani, C’era una volta il piombo, Gomitoli, Mai mia en La canzone dell’acrobata in volo. Ook de namen van sommige van zijn gedichten verraden dat we hier met een filosofisch ingestelde romanticus van doen hebben: Quante volte, Rho, La mia voce, Fiore di lota, I pensieri, Che non ti ho detto, La rivoluzione en Sala d’attesa.

Roberto Galanto (Cisternino, 1984) is een Italiaanse zanger en dichter. Hij heeft zijn zangopleiding (met als specialisatie opera) genoten aan het conservatorium in Monopoli, waar hij in 2009 op excellente wijze zijn master diploma behaalde. Tijdens die opleiding vertolkte hij al rollen in diverse opera’s en operettes. Ook volgde hij verschillende masterclasses en studeerde hij compositie aan het conservatorium van Monopoli en jazz/zang in Bari. Momenteel studeert Roberto vocale jazz aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en zingt hij als crooner regelmatig in diverse jazzclubs in Nederland. De afgelopen jaren heeft hij ook gewerkt als docent. Naast zijn activiteiten in de muziek schrijft Roberto ook gedichten.
Op zondag 25 februari 2018 is Roberto Galanto al te beluisteren in De Pletterij (Lange Herenvest 122, Haarlem).
Hij presenteert daar van 16 tot 18 uur zijn CD Senza troppo rumore. Toegang € 10 (jongeren tot 25 jaar € 7,50).

Petrarca over Petrarca
2018-03-21 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Francesco Petrarca (1304-1374) is een van de belangrijkste schrijvers en intellectuelen die de Italiaanse cultuur heeft voortgebracht. Zijn gedichten in de volkstaal zijn eeuwenlang een zeer belangrijke inspiratiebron geweest voor zowel de Italiaanse als de Europese poëzie. Met zijn Latijnse brieven heeft hij het genre van de privé-brief een nieuw gezicht gegeven. Met zijn Latijnse traktaten over een breed scala aan onderwerpen heeft hij een belangrijke bijdrage geleverd aan de vernieuwing van de Europese cultuur tussen Middeleeuwen en Renaissance. En ongeëvenaard was zijn kennis van de Latijnse literatuur en van de Romeinse Oudheid.
Petrarca’s grootheid werd volledig onderkend door zijn tijdgenoten, die een diepe bewondering voor hem koesterden. Maar wat voor man was Petrarca eigenlijk, en hoe zag hij zichzelf? Was hij een man van vaste overtuigingen, of een ongeneeslijke twijfelaar? Was hij consequent in doel en daad, of een vat vol tegenstrijdigheden? Was hij tevreden met zijn leven en prestaties, of werd hij gekweld door gevoelens van wroeging en spijt? In deze lezing zal aan de hand van fragmenten uit Petrarca’s gedichten, brieven en traktaten een aantal aspecten van zijn persoonlijkheid en zijn zelfbeeld worden belicht.
Dr. P.A.W. van Heck is hoofddocent Italiaanse letterkunde aan de Universiteit van Leiden. Hij houdt zich met name bezig met de Italiaanse letterkunde van de vroegmoderne tijd, en publiceerde daarover een groot aantal boeken en artikelen. In het Nederlands publiceerde hij o.a. becommentarieerde vertalingen van de belangrijkste werken van Niccolò Machiavelli.

Lavinia Fontana (1552-1614). Vrouw en kunstenares in een mannenwereld
2018-02-21 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Lavinia Fontana was een professionele schilderes in de zestiende eeuw. Zij heeft hoofdzakelijk in Bologna gewerkt en de laatste tien jaren van haar leven in Rome. Fontana schilderde portretten van vrouwen, mannen, kinderen en families waarbij het vrouwenportret een niche was. De positie en de schoonheid van de geportretteerde werden geaccentueerd. Het portretgenre was onder de enkele, uit die periode bekende, vrouwelijke schilders niet uitzonderlijk.
Het oeuvre van Fontana is breder. Zij heeft ook historiestukken geschilderd, religieuze thema’s, altaarstukken, mythologische onderwerpen en vrouwelijk naakt. Fontana was een geëmancipeerde vrouw, die haar gezinsleven uitstekend kon combineren met haar carrière. Naast haar werkzaamheden als kunstenares was zij actief in het maatschappelijk leven. In een door mannen gedomineerde samenleving en artistiek klimaat werd zij zowel om haar talent als haar karakter gewaardeerd en vielen haar belangrijke opdrachten en eerbewijzen ten deel.
Ineke Otting-Noordhoek (1954) heeft tot haar pensionering als jurist gewerkt voor het ministerie van Veiligheid en Justitie. In verschillende functies zowel beleidsmatig als in het management, heeft zij zich geconcentreerd op onderwerpen als vreemdelingenrecht, jeugdcriminaliteit en seksueel misbruik in de jeugdzorg. In 2012 startte zij een deeltijdopleiding kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden, waar zij in 2016 haar BA behaalde. Thans is zij tweedejaars student research master Arts and Culture. Haar belangstelling gaat uit naar de vroegmoderne periode en naar vrouwelijke kunstenaars.

Nederlanders in Rome
2018-01-17 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
In deze lezing neemt Arthur Weststeijn u mee in het voetspoor van talloze Nederlanders die naar Rome afreisden om daar de confrontatie aan te gaan met de eeuwigheid en met zichzelf. Schilders, dichters, geleerden en schrijvers: niemand kon de lokroep van Rome weerstaan. Die confrontatie met Rome leidde tot ongekende creativiteit, in kunst, poëzie en wetenschap vanaf de Renaissance tot heden. Maar daar bleef het niet bij. Rome zorgde niet alleen voor inspiratie, maar ook voor afstoting: de stad was een vreemde, exotische locatie waartegen Nederlanders zich probeerden af te zetten om daarmee hun eigen identiteit vorm te geven.
Aan de hand van kunstwerken en literaire passages laat de lezing zien hoe dit parallelle proces van aantrekkingskracht en afkeer tot stand kwam. We bekijken Rome vanuit Nederlandse ogen, en we kijken naar Nederland vanuit het perspectief van de Eeuwige Stad.
Arthur Weststeijn (1980) is universitair docent Italiaanse geschiedenis aan de Universiteit Utrecht en onderzoeker aan de Universiteit Leiden. Hij promoveerde in Florence en werkte jarenlang als historicus aan het Koninklijk Nederlands Instituut Rome. In 2017 publiceerde hij zijn historische reisgids Nederlanders in Rome (Prometheus). Voor de lente van 2018 staat gepland, bij dezelfde uitgever, Proeftuin Italië. Hoe het mooiste land van Europa de moderne politiek uitvond (geschreven samen met Pepijn Corduwener).

La Grande Guerra: de eerste wereldoorlog in Italië
2017-12-20 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
n de wordingsgeschiedenis van het moderne Italië speelt de eerste wereldoorlog een belangrijke rol. In mei 1915 ging Italië aan de zijde van de geallieerden deelnemen aan deze wereldoorlog. Ons Dante-lid Frans Heus vertelt over hoe Italië betrokken raakte en wat het doel was van Italië. De oorlog verliep zeer slecht voor de Italianen. Werd hun doel bereikt? En welke rol speelde Trieste? Een niet te missen lezing voor iedereen die belangstelling heeft voor de geschiedenis van Italië.
Frans Heus werkte sinds 1983 voor de grote Italiaanse verzekeringsmultinational Assicurazioni Generali – opgericht in 1831 – waarvan het hoofdkantoor is gevestigd in Trieste. Door zijn werk is hij vele malen in Trieste geweest.

Twee mannen, één gedachte: de alleenheerschappij over een wereldrijk.
2017-11-15 20:15 - 22:00 | Kennemer Lyceum in Overveen, Adriaan Stoopplein 7, Overveen
Twee mannen, één gedachte: de alleenheerschappij over een wereldrijk. In het eerste deel van de lezing bekijken we van welke vormen van propaganda Augustus zich bediende om zijn macht te legitimeren. Twee monumenten die in dit verband uitgebreide aandacht vereisen, zijn de Augustus van Prima Porta en de Ara Pacis. Ook wordt kort ingegaan op andere vormen van propaganda die Augustus toepaste.
In het tweede deel van de lezing staat die andere grote leider van Italië centraal, Mussolini. Zijn grote voorbeeld was Augustus en in zijn propaganda grijpt hij veelvuldig terug op de Klassieke Oudheid. Aan de hand van een “bezoek” aan het Foro Italico en de wijk EUR proberen we inzicht te krijgen in de propaganda van Mussolini en zijn gebruik van elementen uit de Klassieke Oudheid.
Angelique Notermans studeerde Klassieke Talen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen met als hoofdvak Klassieke Archeologie. Vervolgens promoveerde zij daar op een onderzoek naar Romeinse vloermozaïeken met inscripties. Momenteel werkt dr. Notermans als docente Klassieke Talen aan een scholengemeenschap in Nijmegen. Regelmatig verzorgt zij allerlei lezingen over archeologische onderwerpen uit de Klassieke Oudheid onder andere op basis van de excursiereizen die zij voor reisbureau Labrys en op school heeft geleid.

Plaats: Aula van het Kennemer Lyceum, Adriaan Stoopplein 7, Overveen

Sicilia Spagnola e Barocca
2017-10-18 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
In deze Sicilië-lezing zal Marc Permeke ingaan op de cultuurhistorische ontwikkeling vanaf de 13e eeuw (na Federico II von Hohenstaufen) tot en met de 18e eeuw. Achtereenvolgens komt Sicilië onder het bewind van Charles d’Anjou en Pietro III d’Aragon om daarna te worden ingelijfd in het rijk van Ferdinand van Aragon en Isabella van Castiglia. Vanaf 1516 maakte Sicilië deel uit van het Spaans Habsburgse rijk van Karel V en zijn zoon Filips II. In de 18de eeuw regeren Savoye, Oostenrijk en Napoli er voor korte tijd.
Aan de hand van talloze afbeeldingen zien we hoe de kunsthistorische stromingen als gotiek, renaissance en barok zich op het eiland hebben gemanifesteerd. De barok in de schilderkunst, de beeldhouwkunst en vooral in de architectuur zal uitgebreid aan de orde komen.
Marc Permeke was tot aan zijn pensionering in 2012 werkzaam als hogeschooldocent Management Toerisme aan de NHTV internationaal hoger onderwijs Breda. Daar heeft hij zich o.m. bezig gehouden met cultuurtoerisme, kunstgeschiedenis, reisbegeleiding en de organisatie en begeleiding van talloze studiereizen in Europa. Zijn sterke band met Italië is gekomen door een verblijf van ruim drie jaar in Rome (1974-1977), waarna hij van 1980 tot eind 1983 op Sicilië als gids culturele reizen heeft begeleid. Terug in Nederland verbreedde Marc Permeke zijn kunsthistorische kennis tijdens de deeltijdopleiding Kunstgeschiedenis en Archeologie aan de universiteit van Leiden. In dezelfde periode werkte hij als professioneel gids in Nederland en België in verschillende talen en organiseerde hij voor een grote Duitse krant Kulturfahrten naar o.m. Sicilië. Tegenwoordig geeft Marc Permeke o.m. lezingen en cursussen over Italiaanse regio’s als Sicilië en steden als Rome. In 2016 gaf Permeke bij ons de lezing ‘Sicilia greca e romana’.

Voordracht met muziek van de novellen van Luigi Pirandello
2017-04-19 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
PIRANDELLO WAAR-SCHIJN-LIJK
in 2017 zal het 150 jaar geleden zijn dat Nobel-prijswinnaar Luigi Pirandello geboren werd op de plek Kaos.

Hij schreef over zijn geboorte:
In een juninacht viel ik als een vuurvliegje neer onder een grote eenzame pijnboom
en een gebied met Saraceense olijfbomen, aan de rand van een hoogvlakte van
een soort blauwe leem, die zich boven de Afrikaanse zee verheft. Je weet toch
hoe het met vuurvliegjes is. De nacht schijnt zijn donker voor hen nog te verdiepen,
als ze, god weet waarheen vliegend, nu hier dan daar even hun zwakke groene geflakker
laten zien. Steeds weer valt er een naar beneden, en dan ziet je hoe het, op de grond, net
nog even opvlamt als van heel ver weg.
Zo ben ik naar beneden gevallen in die juninacht…
In de voorstelling van acteur Joop Keesmaat staan de verhalen van Pirandello centraal. Ze zijn te vinden in de ‘Novellen voor een jaar’ (uit de schitterende 16-delige Nederlandse uitgave van Coppens & Frenks). Keesmaat leest een aantal verhalen van Pirandello voor. Hij begeleidt de verhalen met door hemzelf gekozen muziek.
Zo mysterieus als de titel klinkt, zo hebben ook de verhalen van Pirandello iets ongrijpbaars wat voortkomt uit zijn opvatting van het leven. Iets daarvan liet hij al zien in een gedicht dat deel uitmaakte van zijn eerste bundel in 1889 (hij was toen 22 jaar).

Ecco la folla. – Chierici e beoni, / giovani e vecchi, femine ed ostieri, / soldati, rivenduglioli, accattoni, / voi nati d’ozio e di lascivia, serî / uomini no, ma pance, lieti amanti, / bottegaj, vetturini, gazzettieri, / voi vagheggini, anzi stoffe ambulanti, / donne vendute da l’inceder franco, / goffe nutrici, e voi dame eleganti, / quale strano spettacolo a lo stanco / di rimirar, non sazio, occhio offerte / così male accozzate in largo branco. / Oh viaggio curioso de le vite / sciocche d’innumerabili mortali! / Oh per le vie de le città spedite // che retata di drammi originali!…
Daar gaat de mensheid: – Dronkaards en prelaten,
Kinderen, grijsaards, vrouwen, herbergiers,
Straatventers, journalisten en soldaten,
Geteeld in vadzige ontucht, winkeliers
En ernstige, nee, opgeblazen heren,
Verliefde paartjes, bedelaars, koetsiers,
Charmeurs of liever: wandelende kleren,
Vrouwen voor ieder die maar wil te koop
En sjieke dames naast een struise deern,
Het lijkt een schouwspel met een vreemd verloop,
Vermoeiend voor het oog maar boeiend tevens,
Een wonderlijk verwarde grote hoop.
O wat een zotte reis maken de levens
Van al die mensen, wat een dwaas geheel –
De straten van de stad zijn vol gegevens,
Schep ze maar op: spiksplinternieuw toneel!

De verhalen van Pirandello en zijn kijk op de werkelijkheid
De mensen die Pirandello in zijn verhalen beschrijft, moeten niet zozeer als komische en belachelijke figuren beschouwd worden, als wel als personages die een lachen bij je oproepen, dat je, na een moment van reflectie, vergaat en verkeert in het tegendeel.
Dat komt geheel en al overeen met een opvatting over het wezen van humor als interpretatie van de werkelijkheid, die hij als volgt exemplarisch omschreven en uitgelegd heeft:
“Ik zie een oude mevrouw, met geverfd haar dat helemaal vettig is door een of andere afschuwelijke pomade, die zich ook nog eens lachwekkend opgemaakt heeft en zich in jeugdige kleren uitgedost heeft. Ik begin te lachen. Ik “neem waar” dat deze oude vrouw het tegendeel is van wat een eerbedwaardige dame zou moeten zijn. Dat wekt in eerste instantie en oppervlakkig gezien een komische indruk.. Het komische zit ‘m in “de waarneming van het contrast”.
Maar als ik daar nu verder over begin na te denken (reflecteer) en bedenk dat die oude vrouw het misschien niet leuk vindt om zich zo op te doffen als een papegaai, ja, er misschien onder lijdt en het alleen maar doet omdat het haar zo alleen lukt, op een treurige (vernederende) manier, zichzelf bedriegend door rimpels en grijze haren te verbergen, om haar veel jongere man voor zichzelf te behouden, dan kan ik niet meer lachen als eerst. Ik kan het niet meer omdat de reflectie me verder heeft gebracht dan die eerste gewaarwording, beter gezegd: me tot een ander inzicht heeft gebracht: van de eerste waarneming van het contrast tot dit gevoel voor het contrast. En dat bepaalt nu het verschil tussen wat komisch en humoristisch is.”
Heel kort samengevat: Pirandello’s werk gaat over schijn en werkelijkheid, de illusie van het bestaan, over de maskers die wij dragen en daartegenover het naakte leven.

Stichting Luigi Pirandello
De stichting Luigi Pirandello is opgericht in 2004 en heeft in de ruim 10 achter ons liggende jaren veel aandacht besteed aan en gevraagd voor Pirandello, zijn werk en de Italiaanse en Siciliaanse cultuur waar hij deel van uitmaakt(e). Dat heeft ze gedaan door een aantal festivals te organiseren (voor zowel volwassenen als jeugd), waarin bijna alle facetten van kunst aan bod kwamen, door losstaande activiteiten als filmweken, conferenties en debatten te laten plaatsvinden, en door in Nederland onbekend werk van of over hem te vertalen en uit te laten geven. Dit jaar wil ze graag aandacht schenken aan het feit dat Luigi Pirandello 150 jaar geboren werd. Dit optreden van Joop Keesmaat is één van onze activiteiten dit jaar..
Voor méér informatie:
www.pirandello-nederland.nl
Info over Joop Keesmaat.

Ontdek Dantes Inferno in Florence!
2017-03-15 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Benieuwd naar Dantes Inferno? Saskia Balmaekers, bekend van Ciaotutti.nl, neemt ons mee naar Florence, de geboortestad van Dante. Welke sporen zijn er in Florence terug te vinden van het meesterwerk van Dante Alighieri en van de grote dichter zelf?
Geniet van een spectaculaire tocht door de renaissancestad, met volop aandacht voor Dante, duivels, demonen en meer…

Saskia Balmaekers (1980) is een van Nederlands grootste Italiëkenners en sinds haar studie Italiaans helemaal thuis in Florence. Op www.ciaotutti.nl, het grootste Nederlandstalige Italiëblog, bericht ze dagelijks over Italië. Daarnaast schreef ze een aantal boeken over Italië, waaronder ‘De geheimen van Inferno’. Op dit moment werkt ze aan een nieuw boek over Rome.

Impressionisme op z’n Italiaans: Giovanni Fattori en de Macchiaioli
2017-02-15 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Het (in Nederland) meestal onbekende verhaal van de Macchiaioli (te vertalen in de weinig vleiende ‘Vlekkerigen’) draait om de figuur van Giovanni Fattori en een aantal ‘kleinere’ meesters, onder andere Silvestro Lega en Telemaco Signorini. Zelfs enkele jaren vóór de opkomst van Edouard Manet en de zijnen in het Parijse kunstscène, wisten Fattori, Lega en Signorini de moderne landschapschilderkunst van hun eigen tijd – Camille Corot en de Barbizon-School – te combineren met de Italiaanse schildersconventies. Hoewel hun resultaten eigenlijk beter in het 19e eeuwse Realisme passen (bijvoorbeeld de Haagse School in Nederland) dan in het Franse Impressionisme, verdient het innovatieve karakter van de Macchiaioli, zeker gezien de in vele opzichten traditionele Italiaanse kunstwereld, de vergelijking met hun beroemdere Franse tijdgenoten.

Stefano Giani is kunsthistoricus. Hij is geboren in Milaan, waar hij met een scriptie over de 16e eeuwse Venetiaanse schilder Lorenzo Lotto cum laude afstudeerde. Daarna heeft Stefano Giani jarenlang ervaring opgedaan met wetenschappelijk onderzoek en het geven van lezingen en cursussen op kunsthistorisch gebied. Zijn publicaties zijn onder andere verschenen in Arte lombarda, Venezia Cinquecento en de Nederlandse Incontri. Stefano Giani heeft onder meer samen gewerkt met de Accademia Carrara in Bergamo, de National Gallery of Art in Washington, het Van Gogh Museum en de Vrije Academie in Amsterdam en de Volksuniversiteit in Amstelveen. Geïnspireerd door tekeningen en gravures van antieke kunstvoorwerpen van tijdgenoten vertrok de Haarlemse kunstenaar Hendrick Goltzius (1558-1617) in 1590 naar Rome, waar hij zich vlijtig toelegde op natekenen van de belangrijkste antieke beelden. We zijn over deze reis relatief goed geïnformeerd doordat Karel van Mander in zijn Levens erover heeft geschreven. In de lezing worden de achtergronden van de belangstelling voor de antieke beelden die in die tijd in Rome bekend waren, toegelicht en de tekeningen die Goltzius op die reis heeft gemaakt, worden uitgebreid besproken.
NOTA BENE: lezing is in het Italiaans

Muziek tijdens de Renaissance in Italië
2017-01-18 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
In hoeverre is de muziek in de Renaissance-periode echt Italiaans?
Zeer grote delen van Europa, waaronder Italië, stonden onder controle van de Habsburgers en verwanten. De Nederlanden, waaronder ook Vlaanderen, waren ook een onderdeel van dit keizerrijk. Tijdens deze lezing zullen we zien dat de muzikale ontwikkelingen in dit gebied van grote invloed zijn geweest op de Italiaanse muziek. Ook de aanwezigheid van Fransen (in het gebied rond Florence bijvoorbeeld) en de Spaanse muziek zijn van grote invloed geweest. We kunnen concluderen dat, zeker in de eerste helft van de Renaissance-periode, de Italiaanse muziek een smeltkroes is geweest van de Nederlandse, Duitse, Engelse, Franse en Spaanse “import”. Uiteindelijk zal dit toch gaan resulteren in een typisch Italiaanse stijl: het madrigaal, een zeer uitbundige, soms zelfs verpletterende muzikale vorm. Hoe dat precies in zijn werk is gegaan wordt aan de hand van vele luistervoorbeelden uitgelegd.

Harry van der Meer studeerde viool en schoolmuziek aan het Kon. Conservatorium te Den Haag en orkestdirectie bij Louis Stotijn. Hij is werkzaam als violist, dirigent (o.a. bij het Strijkorkest van het Hofstads Jeugd Orkest) en docent. Daarnaast geeft hij cursussen en lezingen op het gebied van de muziekgeschiedenis.

Italiaanse streken
2016-12-14 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Als Rome valt, struikelt Europa, zo weet men in Berlijn, Brussel en Parijs. En Rome wankelt. Italië beleeft de grootste economische en morele crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. De staatsschuld groeit. De maffia rukt op. Corrupte politici weten van geen wijken en de liefde voor Europa bekoelt.
Ruim een decennium was Bas Mesters als correspondent getuige van de worstelingen van Italië. “Ongelooflijk” was in die tijd zijn meest gebruikte woord, in positieve en negatieve zin. In Italiaanse streken wandelt hij door Rome en reist bij elk plein, palazzo of kerk in gedachten door naar streken en personen die hij de afgelopen twaalf jaar bezocht. In deze veelkleurige ontmoetingen met politici, maffiabestrijders, schrijvers, filmdiva’s, priesters, ondernemers, artsen, edelen en onderwijzers analyseert hij de Italiaanse volksziel en de kansen om de crisis te boven te komen.
Italianen, zo blijkt, zijn geen fantasten, maar realisten. Ze doorgronden het leven als geen ander, én ze leerden hun overheersers te slim af te zijn. Europa is gewaarschuwd: het kan niet zonder Italiaanse streken.

Bas Mesters (1965) is journalist en cultuurhistoricus. In 2002 vertrok hij met zijn gezin voor NRC Handelsblad en de NOS naar Italië en was daar ruim 10 jaar correspondent. Nu is hij directeur van het Expertisecentrum Journalistiek (UvA) en leidt hij de opleiding Journalistiek van Hogeschool Windesheim. Naast vele artikelen en audioreportages schreef Bas Mesters het boek Italiaanse Streken dat in 2015 uitkwam en binnen een jaar vijf drukken beleefde.

Goltzius in Rome
2016-11-16 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Geïnspireerd door tekeningen en gravures van antieke kunstvoorwerpen van tijdgenoten vertrok de Haarlemse kunstenaar Hendrick Goltzius (1558-1617) in 1590 naar Rome, waar hij zich vlijtig toelegde op natekenen van de belangrijkste antieke beelden. We zijn over deze reis relatief goed geïnformeerd doordat Karel van Mander in zijn Levens erover heeft geschreven. In de lezing worden de achtergronden van de belangstelling voor de antieke beelden die in die tijd in Rome bekend waren, toegelicht en de tekeningen die Goltzius op die reis heeft gemaakt, worden uitgebreid besproken.

Dr. Charles Hupperts is classicus, kenner antieke wijsbegeerte en oud-voorzitter van het Het Nederlands Klassiek Verbond (NKV).

Emilia-Romagna; geschiedenis en gastronomie.
2016-10-19 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Veel mensen kennen de Italiaanse regio Emilia-Romagna alleen als ‘doorreisgebied’: onderweg naar beroemde bestemmingen als Florence of Rome nemen maar weinigen de moeite om het gebied te leren kennen. Centraal in deze lezing over Emilia-Romagna staan vier steden (Ravenna, Bologna, Rimini en Ferrara), drie personages (Galla Placidia, Sigismondo Malatesta en Lucrezia Borgia) en gerelateerde culinaire wetenswaardigheden.
Wist u bijvoorbeeld dat Lucrezia Borgia als hertogin van Ferrara afrekende met het negatieve imago van haar familie, door zich als een vrome ondernemersvrouw te ontpoppen die onder meer waterbuffels ging houden op de drooggelegde gebieden rond Ferrara? Niet alleen zouden de tagliatelle en de tortellini op haar lichaam geïnspireerd zijn, ook staat haar favoriete worstje tot op de dag van vandaag in Ferrara op het menu!

Kunsthistorica Emily de Klerk (1980) is sinds 2007 werkzaam als reisleidster naar Italië en India voor SRC Reizen. Daarvoor doceerde zij Kunstgeschiedenis aan diverse (hoge-) scholen. Geïnspireerd door het mediterrane oeuvre van graficus M.C. Escher organiseerde zij reizen naar Andalusië, Malta en Zuid-Italië. Voor RTV Utrecht maakte zij in 2014 de documentaire Een leven lang nieuwsgierig, over leven en werk van wetenschapspopularisator Bruno Ernst (auteur van De Toverspiegel van M.C. Escher). In 2015 kwam haar boek Emily’s Romagna uit, waarin geschiedenis en gastronomie van de Italiaanse regio Emilia-Romagna centraal staan.

Dante’s Leven
2013-12-11 20:15 - 21:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
De presentatie van zijn lezing is beeldend van opzet. In het eerste deel wordt een schets van Dante’s leven gegeven. Alles wat er van Dante bekend is, is door hemzelf aangebracht. Het levert een autobiografisch, subjectief maar boeiend beeld op. Werk en leven, hoofdpersoon en schrijver zijn nauw verbonden met elkaar. In het tweede deel ondernemen we aan de hand van de talrijke afbeeldingen die kunstenaars door de eeuwen heen van La Divina Commedia gemaakt hebben, een tocht door Dante’s levenswerk.
Jacques Janssen is emeritus hoogleraar cultuur- en godsdienstpsychologie aan de Radbouduniversiteit Nijmegen. Hij publiceerde diverse boeken en artikelen over de studentencultuur, jeugdcultuur en de betekenis van de religie in de hedendaagse samenleving. In 1999 verscheen van zijn hand een nieuwe, geannoteerde vertaling van Dante’s ‘Hel’. Nu werkt hij aan een boek over de geschiedenis en de betekenis van het Gregoriaans, voor Dante de muziek bij uitstek.

Opkomst en groei van het Christendom vanuit Rome
2013-11-20 20:00 - 21:00 | Kennemer Lyceum in Overveen, Adriaan Stoopplein 7, Overveen
Rob Mascini is theoloog en volgde studie aan de Katholieke Theologische Universiteit Amsterdam alwaar hij in 1972 is afgestudeerd. In 1978 kreeg hij de opdracht deel te nemen aan een studiecomité over de ambten in de katholieke kerk van Nederland. Dit culmineerde uiteindelijk in een internationale functie bij Das Internationales DiakonaatsZentrum in Rottenburg-Stuttgart. Ontving opgave in 1983 om de oecumenische verhoudingen te bestuderen. Dat betekende veel studie over het ontstaan van het Christendom. Van 2000 tot 2008 was hij president van dit centrum. Daardoor kwam hij veelvuldig in Rome en heeft hij zijn kennis verworven. Op dit moment schrijft hij samen met protestantse vakgenoten uit Scandinavië en Nederland een boek over het oude Rome en het ontstaan van het Christendom.
Zijn lezing zal hierover gaan. Hoe kwamen de christenen daar terecht? En hoe kon deze kleine – aanvankelijk joodse – godsdienst zich zo wereldwijd vanuit Rome verspreiden? Wat vinden we terug van de eerste eeuwen van het christendom in het huidige Rome? Wat vertellen ons de catacomben? De oude basilieken? De mozaïeken?
Dit alles aan de hand van een powerpoint-presentatie!

De Italiaanse Opera: Het ontstaan en de ontwikkeling ervan tot aan de dag van vandaag.
2013-10-16 20:15 - 21:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Heleen de Vries is klassiek archeoloog en kunsthistoricus en gespecialiseerd in de Romeinse tijd en Italiaanse Kunst van de late Middeleeuwen. In de jaren tachtig verbleef zij in Italië voor onderzoek en veldwerk en later ook vanwege haar werk aan het Nederlands Instituut in Rome. Daarnaast is zij speciaal geïnteresseerd in de Italiaanse opera.
In het algemeen stelt men dat de Italiaanse Opera is ontstaan in Florence rond 1600. Het was een hoogst experimentele aangelegenheid in hofkringen en bedacht door erudiete personen die de klassieke Griekse toneeltraditie wilden reconstrueren. Na verloop van tijd drong het ook tot de gegoede burgerij en de lagere klasse door. Op straat floten zelfs de straatjongens de laatste operahits.
De spectaculaire opvoeringen met vocaal vuurwerk leidden er toe dat de orkesten, de koren en de operazalen steeds groter werden in de 19e eeuw. De vocalisten moesten hun stemmen in die grotere ruimtes zien te vullen. Hoe deden ze dat? En waarom raakte de eens zo bijzondere castraatstem in diezelfde eeuw uit de gratie? En hoe klonk zo’n castraat eigenlijk?
Heleen de Vries zal dit alles trachten te beantwoorden aan de hand van film- en geluidsfragmenten uit de verschillende periodes van de ruim 400-jarige operatraditie.
