La Divina Commedia: Paolo en Francesca in het 5e canto van de Hel
2019-04-17 20:15 - 22:00 (Europe/Amsterdam) | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
In de Goddelijke Komedie ontmoet Dante in het 5e canto van de Hel het liefdespaar Paolo Malatesta en Francesca da Rimini. Zij bevinden zich in de 2e kring van de Hel, de kring van de wellustigen. Als Dante tijdens zijn reis door het hiernamaals op deze plaats aankomt, spreekt hij met Francesca en zij vertelt hem de ongelukkige liefdesgeschiedenis waar zij en Paolo de hoofdpersonen in zijn.
Nadat Dante hun verhaal in de Goddelijke Komedie verteld heeft, zijn deze twee personen, die niet door Dante zijn verzonnen, maar echt hebben geleefd, wereldberoemd geworden en al eeuwenlang een grote inspiratie voor allerhande kunstenaars. Tijdens deze lezing zal het deel van het 5e canto waarin Dante Paolo en Francesca ontmoet worden toegelicht en zal er meer verteld worden over wie deze twee personen waren. Ook zullen er een aantal afbeeldingen van schilderijen getoond worden die geïnspireerd zijn op Dantes beschrijving van deze droevige liefdesgeschiedenis.
De lezing zal in het Nederlands zijn, maar verschillende delen uit het 5e canto zullen in het Italiaans worden voorgedragen.
Linda Huiskes studeerde Italiaanse taal- en letterkunde aan de Universiteit Leiden en is afgestudeerd met een scriptie over La Divina Commedia. Tijdens haar studie heeft ze 6 maanden aan de Università di Bologna gestudeerd en daar diverse examens gehaald. Momenteel is ze werkzaam als docente Italiaans en geeft ze tevens cursussen en lezingen over Dante Alighieri en De Goddelijke Komedie.

Proeftuin Italië – over de Italiaanse politiek
2019-09-18 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Iedereen kent Italië als een prachtig land, rijk aan cultuur, esthetiek en heerlijk eten. Maar waar het de politiek aangaat, wordt Italië vaak gezien als een land dat achterloopt, met politici als showpremier Silvio Berlusconi en de komiek Beppe Grillo. Het boek ‘Proeftuin Italië’ (2018), dat Arthur Weststeijn samen met zijn collega-historicus Pepijn Corduwener schreef, draait dit perspectief radicaal om en biedt een nieuwe visie op Italië als juist de trendsetter van de moderne politiek.
Sinds de eenwording in 1861 heeft het land namelijk een voortdurende reeks experimenten gelanceerd om de kloof tussen burger en politiek te overbruggen. Die Italiaanse experimenten zijn vervolgens elders nagevolgd: Mussolini introduceerde het fascisme ver voordat Hitler de macht greep, Berlusconi wees de populisten in Europa en Amerika al in de jaren negentig de weg. In zijn lezing neemt Arthur Weststeijn ons mee in zijn beschouwing over de ongemeen spannende politieke actualiteit in Italië en de historische achtergronden daarvan.
Na afloop van de lezing luiden wij graag met u het nieuwe Dantejaar in onder het genot van een drankje en lekkere hapjes.
Arthur Weststeijn is historicus. Hij was jarenlang verbonden aan het Koninklijk Nederlands Instituut Rome en doceert nu Italiaanse geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde eerder De radicale Republiek en Nederlanders in Rome (2017). Over dit laatste onderwerp hield hij in januari 2018 een boeiende lezing bij ons comitato.

De kleine eilanden van Italië
2019-10-16 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Naast Sicilië en Sardinië heeft Italië ook veel kleine eilanden, waarvan 27 bewoond en voor de reiziger goed bereikbaar. Capri, Elba, Ischia, Lampedusa zijn bekend, maar er zijn ook onbekende en minder bezochte eilanden als Linosa, Marettimo, Filicudi, Ventotene, om er een paar te noemen. Eilanden, hoe klein ook, die zonder uitzondering verrassend en authentiek zijn en daarom een waar genot om te bezoeken. Het kan soms een avontuur zijn om er te komen, het is en blijft Italië, maar ben je er eenmaal, dan sta je voor aangename verrassingen.
Het boek ‘De kleine eilanden van Italië’ ontsluit de eilanden en helpt bij de oriëntatie en voorbereiding van uw reis. De eilanden vertellen met elkaar een verhaal, een verhaal van reizen, ontdekken, migratie en cultuur. Met Fons van den Broek maken we een cultuurhistorische reis langs de eilanden, en dat is dan ook een reis door de cultuurgeschiedenis van de Middellandse zee.
Fons van den Broek is cultuursocioloog, en gepensioneerd, nu actief in het erfgoed in zijn woonplaats Utrecht. Hij werkte als manager bij de lokale overheid. Hij maakte met zijn vrouw, de fotograaf Edith Piguillet, een reis van drie maanden naar Italiaanse eilanden.

De positie van de Romeinse vrouwen in de late Republiek en het vroege Keizerrijk
2019-11-20 20:15 - 22:00 | Kennemer Lyceum in Overveen, Adriaan Stoopplein 7, Overveen
Romeinse vrouwen waren veel zelfstandiger dan gedacht. Het klassieke misverstand over de Romeinse tijd is dat alleen mannen echte burgers waren en dat vrouwen een verlengstuk van hun man of vader waren. Historicus Coen van Galen maakt korte metten met dit idee. Hoewel de samenleving van het oude Rome nogal macho en vrouwonvriendelijk was, hadden veel vrouwen in de Romeinse keizertijd meer persoonlijke vrijheid dan vrouwen in westerse landen tot in de twintigste eeuw. Die persoonlijke vrijheid was het gevolg van de positie van vrouwen in het Romeinse familiesysteem. Die positie veranderde sterk in de laatste eeuw van de Republiek en het begin van de Romeinse keizertijd. Tijdens zijn lezing zal Van Galen laten zien dat Romeinse vrouwen een maatschappelijke rol konden spelen als burgers en zelfs het hoofd van hun eigen familie konden worden. Deze lezing geeft u nieuwe inzichten in de manier waarop Romeinen hun families organiseerden en in de positie van vrouwen in de Romeinse samenleving.
Let op: locatie is het Kennemer Lyceum in Overveen
Coen van Galen is historicus en werkzaam bij de Radboud Universiteit Nijmegen.

L’anima della cucina italiana (De ziel van de Italiaanse keuken)
2019-12-18 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
De Italiaanse keuken is al meer dan dertig jaar populair in Nederland. Maar is wat Nederlanders koken en eten wel echt Italiaans? En wat is ‘echt Italiaans’ trouwens? Onno Kleyn dook diep in de geschiedenis en de tradities van culinair Italië en vond verrassende informatie. Zou Dante zich herkend hebben in een pranzo in Florence van vandaag de dag? Misschien.
Sommige smaken en smaakvoorkeuren zijn namelijk regelrecht afkomstig van middeleeuwse opvattingen omtrent gezondheid. Maar pasta is én veel ouder dan we dikwijls denken, én jonger als het om het algemene gebruik ervan gaat. Terwijl tomaten en pizza… maar nee, laten we niet alles al verklappen. De Italiaanse keuken is nog fascinerender dan gedacht, ogenschijnlijk conservatief, in werkelijkheid permanent in beweging.
Onno Kleyn is een van de senioren in het vak van de culinaire en wijnjournalistiek, bekend om zijn grote kennis en zijn specialismen: Italië, Frankrijk en de geschiedenis van gastronomie. Hij schrijft wekelijks twee rubrieken in de Volkskrant. In 2011 startte hij de Academie Culinair Schrijven, waar hij aankomende en gevestigde culinaire talenten begeleidt. Daarnaast geeft hij veel lezingen en colleges. Kleyn publiceerde al meer dan 40 boeken over wijn en eten. Najaar 2016 publiceerde hij het meer dan 1000 pagina’s tellende De grote Kleyn, culinair compendium en in 2018 Luilekkerland – 400 jaar koken in Nederland, dat hij samen met zijn dochter en culinair historica Charlotte schreef. In mei 2019 verschijnt Italië – mijn verhalen en recepten, een persoonlijke zoektocht naar de achtergronden, tradities en eigenzinnigheden van de Italiaanse keuken.

Campania
2020-01-15 21:15 - 22:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
In zijn lezing neemt Marc Permeke ons mee op een ontdekkingsreis door de prachtige natuur en de zeer rijke cultuur van Campania. In één avond bezoeken we Napels, Pompei, Herculaneum, Capri, Sorrento en de Amalfitaanse kust. In de fascinerende stad Napels zijn sporen te vinden van o.a. Grieken, Romeinen, Normandiërs, Hohenstaufen, Anjou’s, Spanjaarden (Aragón, Habsburgers), Bourbons en Fransen. En dat niet alleen bovengronds maar ook ondergronds. Een stad met bijzondere bezienswaardigheden als koninklijke paleizen, robuuste kastelen, fraaie kerken en idyllisch gelegen kloosters. Maar het echte Napels vind je in de sfeervolle nauwe straatjes met elkaar verbonden door volle waslijnen.
Vervolgens wandelen we door zowel Pompei, een van de best bewaarde Romeinse steden, als ook Herculaneum, volledig bedekt door as en lava als gevolg van de vulkaanuitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus. Niet te missen is het schitterend gelegen eiland Capri, waar Romeinse keizers als Augustus en Tiberius (Villa Jovis) hebben gewoond. Na een korte oversteek bezoeken we Sorrento, gelegen tussen vele citroenboomgaarden en daarom als bakermat van de Limoncello wordt beschouwd. De Amalfitaanse kust (La Costiera Amalfitana) is landschappelijk het mooiste dat Campania te bieden heeft. De panoramische vergezichten vanaf de smalle en bochtige kustweg van Positano tot Vietri sul Mare (55 km) zijn spectaculair. De weg loopt bovenop een steile helling en verbindt opeenvolgende kleine stadjes die tegen de bergwand geplakt lijken.
Lezing door: Marc Permeke

Marc Permeke was tot aan zijn pensionering in 2012 werkzaam als hogeschooldocent Management Toerisme aan de NHTV internationaal hoger onderwijs Breda. Zijn sterke band met Italië is gekomen door een verblijf van ruim drie jaar in Rome (1974-1977), waarna hij van 1980 tot eind 1983 op Sicilië als gids culturele reizen heeft begeleid. Terug in Nederland verbreedde Marc Permeke zijn kunsthistorische kennis tijdens de deeltijdopleiding Kunstgeschiedenis en Archeologie aan de Universiteit van Leiden. Tegenwoordig geeft hij o.m. lezingen en cursussen over Italiaanse regio’s als Campania en Sicilië en steden. In 2016 en 2017 verzorgde hij bij ons twee lezingen over Sicilië.

Giuseppe Arcimboldo
2020-02-19 21:15 - 22:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Wie nog nooit iets van deze merkwaardige 16de eeuwse Italiaanse schilder heeft gezien, zal hem ná deze lezing met diapresentatie niet meer vergeten. In de lezing komen leven en werk van de schilder aan de hand van dia’s en begeleid door enkele muzikale fragmenten uit zijn tijd tot leven. Arcimboldo (1526 – 1593) is één van de opmerkelijkste vertegenwoordigers van het maniërisme, de stroming die zich in de 16de eeuw wilde losmaken uit het keurslijf van hooggestemde idealen en klassieke stijlconventies die de Renaissance aan de beeldende kunsten had opgelegd. Sommigen zochten het in verfijning, in beweeglijker poses van elegante, slanke figuren. Anderen experimenteerden met uitbundige en briljante kleuren of gingen op zoek naar ongewone en bizarre effecten. Arcimboldo behoort tot de laatste categorie: als ‘surrealist’ avant la lettre bouwde hij portretkoppen en allegorische figuren op uit gebruiksvoorwerpen, dieren, bloemen en vruchten. Hij werkte aanvankelijk in zijn geboortestad Milaan en later, toen hij naam had gemaakt en navolgers kreeg, als hofschilder voor de Rooms-Duitse keizers in Praag en Wenen.
Lezing door: Winnifred Planjer

In de lezing wordt tevens een beeld gegeven van Arcimboldo’s invloed op andere kunstenaars tot ver in de 20ste eeuw, zoals Dali, Duchamps, Magritte en vele anderen.
Winnifred Planjer is eigenaar van een Cultureel Evenementen Bureau. Zij verzorgt en organiseert culturele presentaties.

De klacht van Polymephus - Helaas afgelast ivm Corona-virus
2020-03-18 21:15 - 22:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
De zogenoemde Villa Farnesina in Rome werd door de bankier van de pauzen Julius II en Leo X, Agostino Chigi, begin 16de eeuw gebouwd op antieke resten. Al tijdens de bouw gold het project als een wereldwonder. In zijn lezing kijkt David Rijser naar het fameuze decoratieprogramma en de tuinen van het complex, waaraan o.a. Peruzzi en Rafaël meewerkten, de functie die deze villa in de urbanisatie van Rome heeft gehad, en de relatie van het hele project met de poëzie en beeldende kunst uit de klassieke oudheid.
Lezing door: David Rijser

David Rijser doceert klassieke talen en cultuurgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en is bijzonder hoogleraar antieken-recepties aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij publiceert regelmatig in de landelijke pers. Zijn Een telkens nieuwe oudheid. Of: Hoe Tiberius in New Jersey belandde uit 2016 komt in 2020 uit in een Engelse editie bij Cambridge University Press. In 2018 schreef hij een boekje over het motief van het denken in de literatuur en beeldende kunst van de Oudheid. Over de Villa Farnesina schreef hij in Raphael’s Poetics: Art and Poetry in High Renaissance Rome, Amsterdam 2012.

Fabiana Dammers - Italiaanse liedjes - Helaas afgelast ivm Corona-virus
2020-04-15 21:15 - 22:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
De Italiaans-Nederlandse singer-songwriter Fabiana Dammers groeide op in IJmuiden met haar Italiaanse moeder en Nederlandse vader. Mede door haar tweetalige opvoeding kreeg ze de melodische schoonheid van de Italiaanse taal mee. Vanaf haar vierde speelde ze op het orgel van haar ouders en ze zingt al zolang ze zich kan herinneren. Als tiener kreeg ze een gitaar van haar vader. Dit betekende voor Fabiana het startpunt van haar carrière als singer-songwriter. Zij won in 2008 als prille muzikante de jury- en publieksprijs van de Grote Prijs van Nederland in de categorie Singer-Songwriter en studeerde vervolgens als zangeres af aan het Conservatorium van Amsterdam, waar ze onder andere les kreeg van Mathilde Santing.
In 2010 startte Fabiana met haar studie Italiaanse Taal en Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, waar ze in 2013 cum laude voor afstudeerde. In 2015 voltooide ze haar Italiaanse literatuurmaster waarin ze de rol van Dantes Divina Commedia onderzocht in de populaire cultuur, met nadruk op de muziek. Tijdens haar studie vond in 2012 de release van haar debuutalbum “The Girl You Love” plaats, waar al een Italiaanse bonustrack op verscheen. Folky popsongs met inhoud, ofwel “Fabfolk”, en een dijk van een stem kenmerken Fabiana. Naast haar Engelstalige repertoire is de zangeres haar Italiaanstalige repertoire aan het uitbreiden. Momenteel tourt Fabiana door het land met haar liedjes en verzorgt ze ook Italiaanse optredens. Intussen werkt ze aan de release van haar nieuwe album.

De rol van de rechtse partijen in de Italiaanse politiek
2022-01-27 21:15 - 22:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Het Nederlandse nieuws vanuit Italië werd tot voor kort bepaald door een duidelijk thema: de opkomst van de rechts-populistische Matteo Salvini en de nog rechtsere, zelfs tegen het neofascisme aanschurende Giorgia Meloni (hieronder beiden op de linker foto). Het zou een kwestie van tijd zijn eer deze twee rechtse eurosceptici samen een regering zouden vormen, met alle gevolgen van dien voor Italië, Europa en hun gezamenlijke financiële en vluchtelingenprobleem. Sinds die zorg voor het eerst de kop op stak, zijn we alleen al een paar regeringen verder en staat niet Salvini aan het roer, maar de gematigde Mario Draghi. En kijken we naar de peilingen, dan zien we niet de Lega of Fratelli d’Italia aan kop staan, maar die aloude Partito Democratico. Betekent dit dat Italië toch niet één van de eerste west-Europese landen wordt met een volledig rechts-populistische regering? En betekent de aanstelling van Mario Draghi dat het euroscepticisme in Italië nu definitief tot het verleden behoort? Dat we definitief geen uscITA, of Italexit, krijgen, dat Italië gewoon in de euro blijft en dat het allemaal goed komt? Of moeten we ons, ondanks alles, nog altijd zorgen maken? In zijn lezing vertelt Jarl van der Ploeg over al deze ontwikkelingen en geeft hij een antwoord op bovenstaande vragen.
Lezing door: Jarl van der Ploeg

Jarl van der Ploeg (1987) studeerde geschiedenis, Italiaans en journalistiek aan de universiteiten van Groningen en Bologna en was tot voor kort correspondent voor de Volkskrant in Italië. In die hoedanigheid publiceerde hij talloze reportages vanuit alle twintig regio’s van het land, schreef verhalen vanaf migrantenboten voor de kust van Libië, vanuit de ziekenhuizen van Bergamo en over de misbruikconferentie in Vaticaanstad. Uiteraard deed hij ook verslag van de vondst van het vermeende graf van Romulus, de eerste koning van Rome, op het Forum Romanum en (zo mogelijk nog historischer) de laatste wedstrijd van de achtste koning van Rome, Francesco Totti, in het Stadio Olimpico. Als vervanger van zowel Aaf Brandt Corstius als Sylvia Witteman schreef hij tijdens zijn correspondentschap ook meerdere columns over zijn leven in Italië en de cultuurverschillen die hem daar tijdens dat leven opvielen. Dat resulteerde in 2019 in zijn boek Wegens vakantie gesloten.

Elena Ferrante
2022-03-10 21:15 - 22:15 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Wie is “Elena Ferrante”? Een mysterieuze vrouw, een man of een heel team van schrijvers en vertalers? Vele onderzoekers hebben geprobeerd te ontdekken wie er schuilt achter deze artiestennaam, en met succes. Welke zijn de meest betrouwbare technieken om de identiteit van een auteur te achterhalen? En kan je die ook zelf toepassen op je favoriete werken?
Tijdens de lezing zullen we ons buigen over de literaire kwaliteit van het fenomenale succes van Elena Ferrantes bestellers, de hype, de Ferrante-koorts, met oog voor de film- en tv-adaptaties.
Lezing door: Carmen van den Bergh

Carmen van den Bergh is verbonden als universitair docent Italiaanse Letterkunde aan de Universiteit van Leiden. Tegelijkertijd werkt ze in België als Senior Research Fellow van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek op een project over de talrijke kruisbestuivingen tussen literatuur en journalistiek in het Italië van de 20ste eeuw. Haar specialisaties zijn het proza uit het Italiaanse interbellum, het (neo)realisme van de jaren 1920-1930, moderne verhalenbundels, anthologieën en schrijversrubrieken in kranten en tijdschriften en schrijversarchieven.

Over de Romeinse brug tussen Europa en Brittania
2023-09-14 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Tom Hazenberg nodigt u uit voor een bootreisje over de Romeinse Rijn om aan de hand van opgravingen, topvondsten en inscripties kennis te maken met de Neder-Germaanse Limes in West-Nederland. Daarnaast vertelt hij over de logistieke uitdagingen van het Romeinse leger in het noordwesten van het rijk. Tenslotte licht hij een tip van de sluier op over ‘Operatie Zwammerdamschepen’, het immense restauratieproject van de Rijkscollectie Zwammerdamschepen in Museumpark Archeon en de ontwikkeling van het nieuwe Nationaal Romeins Scheepvaart Museum als uitbreiding van het park.
Tom Hazenberg is archeoloog Hazenberg Archeologie), curator van de Zwammerdamschepen (Museumpark Archeon) en gast-onderzoeker (Universiteit Leiden). Naast onderzoek, advisering en publicaties is hij mede- ontwikkelaar van Limes Presentatie Units. Onlangs heeft hij met collegae uit België, Frankrijk en Groot-Brittannië het netwerk “Bridging the North Sea” opgericht. Ook begeleidt Hazenberg Limes-dagtochten en -reizen naar bijvoorbeeld de Muur van Hadrianus (via reisorganisatie Historizon, Museumpark Archeon of Sloepennetwerk.nl.
Ruitermasker

Erica Stapper zingt Italiaanse liederen
2023-12-14 20:15 - 22:00 | Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7, Van Egmondstraat 7, Haarlem, Noord-Holland, 2024 XL, Netherlands
Zij is sopraan en begon met het nemen van zanglessen bij Jeanne Companjen. Nu heeft ze sinds enkele jaren les van Paula de Wit. De eerste fase aan de Schumann Akademie rondde zij af in 2004. Ook volgde zij masterclasses, coaching en workshops op zanggebied van o.a.Francis van Broekhuizen, Sabine Wüthrich, Wiebke Goëtjes en Pierre Mak.
Regelmatig verzorgt zij een recital, zingt op aanvraag bij een rouw- of trouwgelegenheid en is lid van het Nederlands Concertkoor. Bij het Velser Opera Gezelschap Bel Canto verleende zij bij gelegenheid medewerking als soliste bij diverse concerten. Met veel plezier neemt zij ook regelmatig deel aan diverse operaprojecten. Zo zong zij een hoofdrol in het operaproject Ongelukkige Liefdes, en To Be or Not To Be, wat uitging van de Stichting Cantina Vocaal in Amsterdam. Ook zong zij als soliste in het voorprogramma van het bijzondere Eisler To Go – project in 2016.
Eerder zong zij bij Bel Canto de rol van Mercedes in de opera Carmen van Bizet en de rol van de Hoge Priesteres in de opera Aida van Verdi.
In het ‘gewone leven’ werkt zij als gespecialiseerd verpleegkundige én lactatiekundige op een afdeling verloskunde en neonatologie in een Haarlems ziekenhuis.
